De eerste symptomen treden 12 tot 25 dagen na besmetting op (meestal dagen), en bof verdwijnen meestal na een week. Bof is een virale infectieziekte waarbij typisch de speekselklier bij het oor ontstoken is. Voor de introductie van bofvaccinatie in 1987 schommelde het aantal sterfgevallen tussen nul en negen per jaar. Tussen 2009 en 2013 was er een toename van bof in Nederland, voornamelijk bij studenten bij wie ongeveer tweederde tweemaal gevaccineerd was.

Bof in het eerste trimester van de zwangerschap

Daarom zit de vaccinatie tegen de bof sinds 1987 in het Rijksvaccinatieprogramma. Als iemand het bofvirus heeft, moet het lichaam het virus zelf opruimen. Wel verkleint het de kans dat iemand erg ziek wordt. In Nederland kunnen kinderen van 14 maanden en 3 jaar een vaccinatie tegen de bof krijgen.

• De huisarts moet het melden bij de GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) als iemand de bof heeft.
• Baby’s van 6 tot 12 maanden kunnen vervroegd worden gevaccineerd met het MBR-vaccin, indien ze op vakantie gaan naar een land met een mazelenuitbraak.
• Een zwangere vrouw kan zich niet alsnog laten inenten tegen bof, omdat het vaccin levend, verzwakt virus bevat.
• Word je ziek, dan is dat vaak na 2 of 3 weken.
• Passieve immunisatie met immunoglobuline is niet effectief in het beschermen tegen infectie met bofvirus.
• Als gevolg van de ziekte is ze doof geworden aan haar linkeroor.

Complicaties

Kinderen die wél zijn ingeënt, kunnen toch nog een beetje ziek worden. In de Biblebelt, een strook die loopt van Zeeland tot de Veluwe, laten mensen zich vaak uit geloofsovertuiging niet vaccineren. De BMR-vaccinatie beschermt tegen bof, mazelen en rodehond. Daarom is in 1987 de inenting tegen de bof opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Lees voor gebruik wel altijd de bijsluiter.Er bestaan geen medicijnen tegen bof.

De huisarts kan verder onderzoek doen en eventueel pijnstillers geven tegen de pijn. Een zwangere vrouw kan zich niet alsnog laten inenten tegen bof, omdat het vaccin levend, verzwakt virus bevat. Omdat je dan nog niets aan je kind merkt, kun je de besmetting van anderen niet voorkomen. Hierdoor ontstaat bij een ontsteking een dikke ‘hamsterwang’. Bof zorgt meestal voor een ontsteking van de speekselklier bij het oor. Na een inenting heb je nog een kleine kans om bof te krijgen, de kans op ernstige gevolgen is dan minimaal.

Als je in de eerste drie maanden van je zwangerschap bof krijgt, moet je meteen contact opnemen met je huisarts en je verloskundige. Bij bof wordt de zwelling in de wang na een week minder. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij hoesten, niezen of praten. Daardoor komt de ziekte in ons land niet veel meer voor. Als gevolg van de ziekte is ze doof geworden aan haar linkeroor.

Vóór de invoering van vaccinaties kreeg bijna elk kind bof. Actuele cijfers over bof zijn te vinden op de RIVM-website. In 2021 werd er slechts één geval van bof gemeld en in 2022 werden er 7 gevallen van bof gemeld. Vanaf 2014 t/m 2020 werden er jaarlijks onder de 100 meldingen van bof gerapporteerd, behalve in 2019 toen er sprake was van verschillende introducties van bof leidend tot meerdere clusters van in totaal 131 meldingen van bof. Het betrof voornamelijk ongevaccineerde personen in regio’s met een lage vaccinatiegraad.

Nu komt de ziekte bijna niet meer voor. Daarvan kregen elk jaar 300 tot 800 kinderen en volwassenen hersenvliesontsteking. De GGD houdt bij hoeveel mensen de bof hebben. De huisarts moet het melden bij de GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) als iemand de bof heeft. Vaccinatie kan niet helemaal voorkomen dat iemand de bof krijgt. Met een vaccinatie kunt u voorkomen dat u de bof krijgt.

Een derde van de geïnfecteerde kinderen en volwassenen merkt niets van de ziekte, maar kan wel anderen besmetten. Het virus (een RNA (Ribo nucleic acid (Ribonucleïnezuur))-virus) gaat zo gemakkelijk over van de ene op de andere persoon, dat elk ziektegeval in een volledige vatbare populatie kan leiden tot 4-7 nieuwe besmettingen. Het bofvirus verspreidt zich door hoesten, via druppeltjes uit neus- en keelholte. Als je kind volledig is ingeënt, is de kans klein dat hij erg ziek wordt na contact met een kind dat bof heeft.

Dan veroorzaakt de bof blijvende doofheid. Typisch voor bof zijn 1 of 2 dikke wangen, doordat de speekselklieren ontsteken en dik worden. Als iemand wel ziek wordt, begint dat meestal met koorts. De meeste kinderen krijgen 2 keer een BMR-vaccinatie tegen de bof. De bof wordt veroorzaakt door het bofvirus en verspreidt zich via de lucht.

Neem contact op met je huisarts als je denkt dat je kind bof heeft. Vertel aan de leidster of leerkracht dat je kind de bof heeft. Het bofvirus is al besmettelijk voordat iemand klachten krijgt. Bij deze verschijnselen is er een kleine kans op een hersenvliesontsteking. Als je kind bof heeft en veel minder drinkt dan normaal, kun je het beste contact opnemen met de huisarts.